Ondersteuning bij dyslexie begint al in de kleuterklas met een taalrijke omgeving. Door kinderen vroeg kennis te laten maken met taal, klanken en letters, ontwikkelen ze essentiële lees- en schrijfvaardigheden. Preventieve maatregelen helpen kleuters met een verhoogd risico op leesproblemen, zoals dyslexie, om zelfverzekerd aan het eerste leerjaar te starten.
1. Fonologische bewustzijn ontwikkelen
- Rijmspelletjes: Speel met rijmwoorden om kinderen bewust te maken van klanken. Laat ze woorden zoeken die op elkaar lijken, zoals kat-hat of muis-huis. Door rijmwoorden te herkennen en te bedenken, ontwikkelen ze een beter gevoel voor klanken. Dit helpt hen om verbanden te leggen en vergemakkelijkt later het leesproces.
- Klank- en Letterspelletjes: Introduceer klanken op een speelse manier, bijvoorbeeld met klapspelletjes waarbij kinderen het aantal klanken in een woord tellen. Zo leren ze klanken onderscheiden en correct koppelen aan letters. Deze koppeling is essentieel voor het leren lezen, vooral bij kinderen met een verhoogd risico op dyslexie.
2. Werkgeheugen stimuleren
Het versterken van het werkgeheugen is van cruciaal belang voor kinderen met leesproblemen, omdat een goed functionerend werkgeheugen hen in staat stelt om informatie te verwerken, te onthouden en toe te passen in verschillende leeractiviteiten. Dit leidt niet alleen tot verbeterde leesvaardigheden, maar ook tot effectievere omgang met andere schoolse taken en sociale interacties.
- Simpele Geheugenspelletjes: Speel spelletjes die het geheugen uitdagen, zoals “Ik ga op reis en ik neem mee…” of korte verhaaltjes die kinderen moeten navertellen. Deze activiteiten helpen hen om hun geheugen te trainen en de vaardigheid te ontwikkelen om informatie te onthouden en te reproduceren.
- Zing en Rijm: Het gebruik van liedjes en versjes ondersteunt het auditieve geheugen en bevordert klankherkenning. Door herhaling van deze muzikale elementen kunnen kinderen steeds beter informatie onthouden en klanken herkennen, wat essentieel is voor hun taalontwikkeling.
Moedig kinderen aan om zelf actief op zoek te gaan naar antwoorden wanneer ze iets niet weten, in plaats van af te wachten. Dit stimuleert hun probleemoplossend vermogen en zelfstandigheid, waardoor ze met meer zelfvertrouwen leeruitdagingen aangaan.
3. Stimuleren van woordenschat en taalbegrip voor kinderen met leesproblemen
Begin vroeg met het aanleren van ankerwoorden, zoals de a van hand. Door kleuters vertrouwd te maken met deze woorden, die later in het eerste leerjaar terugkomen, krijgen ze een voorsprong in lees- en spellingsvaardigheden. Dit verrijkt hun woordenschat en helpt hen beter begrijpen wat er in de les wordt besproken. Een sterke basis in ankerwoorden vergroot hun zelfvertrouwen en maakt de overgang naar complexere lees- en schrijfvaardigheden eenvoudiger.
4. Fijne motoriek en visuele vaardigheden versterken
Het schrijven van letters op een multisensorische manier, zoals in de lucht of op de vloer, kan een effectieve en leuke manier zijn voor leerlingen om lettervorming te oefenen. Door letters op verschillende manieren te schrijven, leren kinderen niet alleen de vormen van de letters, maar versterken ze ook hun motorische vaardigheden en creativiteit.
Horizontaal en Verticaal Oefenen:
- Horizontaal: Laat leerlingen letters schrijven op een tafel met hun vinger, een penseel, of zelfs met kleurstof of zand. Dit biedt een tastbare manier om de vormen te verkennen.
- Verticaal: Moedig ze aan om letters in de lucht te schrijven met hun arm, of met een grote, zichtbare pen. Dit bevordert de beweging en het geheugen.
Oefenen op Deelvaardigheden: Focus op zowel deelvaardigheden, zoals het tekenen van rechte lijnen en kromme lijnen, als op het schrijven van volledige letters. Door te beginnen met eenvoudige vormen en geleidelijk over te gaan naar complete letters, kunnen leerlingen op een gestructureerde manier hun schrijfvaardigheden ontwikkelen. Deze aanpak stimuleert niet alleen hun creativiteit, maar ook hun zelfvertrouwen in het leren schrijven.
5. Stimuleren van klankherkenning
6. Luistervaardigheden en concentratie versterken: woorden en klanken leren met blokken
Blokken bieden een speelse en effectieve manier om leerlingen woorden en klanken te laten ontdekken. Door een zin hardop te zeggen en leerlingen een blok te laten leggen voor elk woord, wordt taalstructuur visueel en tastbaar.
- Activiteit Stap voor Stap:
1. Zinnen Zeggen: Zeg een duidelijke zin, bijvoorbeeld "De kat loopt over het dak."
2. Blokken Leggen: Laat de leerlingen een blok leggen voor elk woord in de zin. Dit helpt hen de woorden te isoleren en te herkennen.
3. Herhalen: Vraag de leerlingen om de zin opnieuw te herhalen, terwijl ze de blokken één voor één aanraken. Dit versterkt hun begrip van de volgorde en betekenis van de woorden.
- Klankniveau Activiteit:
. Pas dezelfde methode toe op klanken: zeg een woord en laat leerlingen een blok neerleggen voor elke klank die ze horen.
- Kracht van Herhaling:
Herhaling van woorden en klanken stimuleert taalontwikkeling en helpt leerlingen beter woorden te vormen. De combinatie van luisteren, zien en voelen maakt het leerproces leuker en effectiever.